มัชฌิมา หมายถึง ทางพอดี

1. “ธรรมะอยู่ที่ใด” / ตอบ…“อยู่ตรงหน้า”
ธรรมะ (สัจธรรม หรือความจริงแท้) ไม่ได้อยู่ที่ไหน แต่อยู่ต่อหน้าเรา อยู่ในสิ่งที่เป็นอยู่ตรงนี้ ที่นี่และเดี๋ยวนี้
ธรรมะจึงไม่ใช่สิ่งที่ต้องแสวงหาไปไกล แต่ต้อง “ตื่นรู้” ต่อสิ่งที่มีอยู่แล้วในปัจจุบันขณะ

2. “เหตุใดข้าจึงมองไม่เห็น” / ตอบ… “เพราะว่าเจ้ายังมี ‘ตัวกู’”
ความยึดติดใน “ตัวข้า” (อัตตา/อาตมัน) คือสิ่งที่บดบังการเห็นธรรม
ความจริงนั้นปรากฏอยู่แล้ว แต่ความยึดมั่นว่า “เราคือใคร” ทำให้เรามองไม่เห็นสิ่งที่เป็นอยู่ตามความเป็นจริง
คล้ายกับกระจกที่สะท้อนความจริง แต่ถูกฝุ่นของความยึดถือปกคลุมไว้

3. “เช่นนั้นท่านเห็นหรือไม่” / ตอบ… “เมื่อมี ‘ข้า’ แล้วยังมี ‘ท่าน’ ก็ยิ่งไม่เห็น”
คำถามนี้พยายามแยก “ผู้ถาม” กับ “ผู้รู้” ออกจากกัน
แต่ในความเป็นจริง ถ้ายังมีการแบ่งแยกเป็น “ข้า” กับ “ท่าน” ก็แปลว่ายังอยู่ในกรอบของทวิลักษณ์ (dualism)
ธรรมะไม่สามารถเข้าถึงได้ด้วยการแบ่งแยก เพราะมันคือหนึ่งเดียว ไม่มีข้า ไม่มีท่าน ไม่มีตัวผู้รู้และสิ่งที่ถูกรู้

4. “หากสามารถทำได้ถึงขั้น ‘ไร้ข้าไร้ท่าน’ จะสามารถเห็นธรรมใช่หรือไม่”
/ตอบ… “เมื่อไม่มีข้าไม่มีท่าน เช่นนั้นผู้ใดจะเห็นธรรม ? ”

นี่คือจุดสุดยอดของคำสอนแบบเซน คือการกลับหัวคำถามเพื่อชี้ให้เห็นว่า หาก “ไม่มีข้า ไม่มีท่าน” จริง ก็ไม่มี “ผู้เห็น” และ “สิ่งที่ถูกเห็น” อีกต่อไป
• เพราะเมื่อดับตัวตนแล้ว ย่อมไม่มีแม้แต่ผู้ไปถึงธรรมะหรือผู้เห็นธรรมะ
• ความตื่นรู้นั้นไม่ได้เป็นของใคร และไม่อาจพูดว่าใครไปถึง มันเป็นเพียงความเป็นจริงที่ปรากฏอยู่(สภาวะธรรม)โดยไม่ต้องมีผู้รู้
………………………………………………………………………….
สรุปความหมาย :
การเห็นธรรม ไม่ได้เกิดจากการพยายาม “แสวงหา” แต่จากการสละความยึดมั่นในตัวตน
เมื่อไม่มี “ข้า” ก็ไม่มี “ท่าน” และเมื่อนั้น ธรรมะก็ไม่ได้ถูก”ใคร”เห็น แต่เป็นความจริงที่”เป็นอยู่”เช่นนั้นเอง