( Somboon )
ทุกคนเกิดมาด้วยความไม่รู้ เพราะฉะนั้น ถ้าไม่มีพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงตรัสรู้และทรงแสดงธรรม ทุกคนก็ยังคงไม่รู้ แม้ว่าเห็นก็ไม่รู้ ได้ยินก็ไม่รู้ ได้กลิ่น คิดนึก สุขทุกข์ในวันหนึ่งๆ เหมือนกันทุกคน ตั้งแต่เกิดจนตาย ด้วยความไม่รู้
เหตุแห่งความเห็นถูก
การได้อยู่ในประเทศอันสมควร การได้พบสัตบุรุษ และ มีการพิจารณาธรรมที่ถูกต้อง โดยไม่ได้ไปสนใจในหนทางที่ผิด ในพระไตรปิฎกแสดงไว้ เพราะอาศัยบุญที่เคยทำไว้แล้วกาลก่อน คือ ปุพเพกตบุญญตา ที่เป็นกุศลที่ประกอบด้วยปัญญานั่นเอง กรรมที่ทำแล้วเกิดปัญญา คือการฟังพระธรรมศึกษาพระธรรมที่ถูกต้อง ย่อมเป็นเหตุให้ได้พบสัตบุรุษ มีพระพุทธเจ้าและ พระอริยสาวก เป็นต้น ทำให้ได้ยินเสียงพระธรรมที่ถูกต้องเพราะ กุศลที่เคยสะสมปัญญา มีการฟังพระธรรมศึกษาพระธรรม และ ทำให้พิจารณาธรรมถูกต้อง
การที่พบสัตบุรุษ และไม่ไปตามผู้ที่เห็นผิดเป็นต้น ก็เพราะความเป็นผู้มีความเห็นถูก มีปัญญา สมดังพระพุทธพจน์ ใน จริยาปิฎก แสดงไว้ว่า เพราะเป็นผู้มีความเห็นถูก จึงได้สหายดี ข้อความนี้ แสดงว่า เพราะเป็นผู้มีความเห็นถูก มีปัญญา ก็ทำให้ได้พบคนที่มีความเห็นถูกเช่นกัน และไม่ใช่เพียงเท่านั้น สัตว์ก็คบกันโดยธาตุ โดยอุปนิสัยโดยความเห็นที่เหมือนกัน เมื่อตนเองเป็นผู้มีความเห็นถูก ก็คบยินดีในบุคคลที่มีความเห็นถูกด้วย และ เสพคุ้นกับพระธรรมที่เป็นความเห็นถูกเช่นกัน สรุปได้ว่าเพราะอาศัยกุศลที่ประกอบด้วยปัญญา มีการฟังพระธรรม ศึกษาพระธรรมที่ถูกต้อง อันเกิดความเห็นถูกย่อมเป็นปัจจัยได้พบสัตบุรุษ อยู่ในประเทศที่ดี มีคนดี มีปัญญา มีพระพุทธศาสนา และสำคัญที่สุด ยินดีในความเห็นถูก ตามที่เคยสะสมมา
พระพุทธเจ้า และ พระอริยสาวกในอดีต ปรินิพพานนานแล้ว หากแต่ว่าพระธรรมที่พระพุทธองค์ทรงแสดงเป็นศาสดาแทนพระองค์ ปัจจุบัน จึงเป็นเครื่องยืนยันว่า ใครสะสมมาแบบใด หากยินดีในพระธรรมที่พระพุทธองค์ทรงแสดงก็เท่ากับว่ากำลังคบสัตบุรุษ คบพระพุทธเจ้า คบพระอริยสวกอยู่ ดังนั้นพุทธบริษัทควรอยู่กับปัจจุบันขณะที่ประเสริฐ คบมิตรที่ดีคือ การศึกษาพระธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเป็นสำคัญ
พระธรรมที่พระผู้มีพระภาคเจ้า ทรงตรัสรู้และทรงแสดงนั้นมีความละเอียดลึกซึ้ง ยากที่จะรู้ตามได้ เป็นธรรมอันบัณฑิตเท่านั้นที่จะรู้ได้ ธรรมจึงไม่ใช่เรื่องง่ายๆ เพราะกว่าที่พระผู้มีพระภาคเจ้าจะได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้านั้น พระองค์ต้องใช้เวลาอันยาวนานในการบำเพ็ญพระบารมีตลอดระยะเวลาสี่อสงไขยแสนกัปป์ และเมื่อพระองค์ทรงตรัสรู้แล้ว ตลอดระยะเวลา ๔๕ พรรษา ในการประกาศพระศาสนาของพระองค์นั้น ก็เพื่ออนุเคราะห์สัตว์โลกได้เข้าใจความจริง หลุดพ้นจากทุกข์ หมดจดจากกิเลสโดยประการทั้งปวงตามพระองค์ ซึ่งจะเห็นได้ว่าจากการแสดงพระธรรม ของพระองค์ในแต่ละครั้งๆ นั้น มีผู้ที่ได้ประโยชน์จากพระธรรม รู้แจ้งอริยสัจจธรรมบรรลุถึงความเป็นพระอริยบุคคลขั้นต่างๆ เป็นจำนวนมากมายนับไม่ถ้วน และพระอริยบุคคลทั้งหลายเหล่านั้นกว่าที่ท่านจะถึงวันดังกล่าวนั้นได้ ท่านก็ต้องเป็นผู้ได้สะสมการสดับรับฟังพระธรรม สะสมปัญญามาเป็นเวลาอันยาวนาน ด้วยกันทั้งนั้น
การฟังการศึกษาพระธรรม เป็นเหตุให้ปัญญาเจริญขึ้น บุคคลผู้เป็นสาวกต้องเป็นผู้ได้ฟังพระธรรม และจะต้องเข้าใจถูกต้องตรงตามความเป็นจริงด้วย ไม่ใช่ว่าไม่ได้ฟังพระธรรมเลย แล้วปัญญาจะเกิดขึ้น ปัญญาจะเกิดขึ้นได้ เจริญขึ้นได้ ต้องอาศัยการฟังพระธรรม เท่านั้น
ขณะที่ฟังพระธรรมด้วยความตั้งใจ และมีความเข้าใจไปตามลำดับ ย่อมเห็นสมบัติของตนเองจากการฟังพระธรรม ซึ่งเป็นสมบัติที่แท้จริง ประเสริฐยิ่งกว่าสมบัติทั้งหลายที่มี ใครๆ ก็ลักไปไม่ได้ด้วย นั่นก็คือได้สะสมปัญญา ความเข้าใจถูกเห็นถูก ถ้าเว้นจากการฟังพระธรรมเสียแล้ว การรู้แจ้งอริยสัจจธรรมของพระสาวกทั้งหลายก็จะมีไม่ได้ การฟังพระธรรม การเข้าใจพระธรรมเท่านั้นเป็นเหตุที่จะทำให้รู้แจ้งอริยสัจจธรรมได้ประโยชน์จากการได้ฟังพระธรรม สูงสุดคือบรรลุถึงความเป็นพระอรหันต์ ดับกิเลสทั้งปวง
เพราะฉะนั้น จึงควรอย่างยิ่งที่ทุกคนจะเห็นประโยชน์สูงสุด ของการฟังพระธรรม ศึกษาพระธรรม อบรมเจริญปัญญาในชีวิตประจำวัน ด้วยความละเอียดรอบคอบ เพื่อความเข้าใจถูก เห็นถูกยิ่งๆ ขึ้นไป.
