ถ้าไม่มีความเข้าใจอย่างถูกต้องแล้ว ก็ไม่ใช่การปฏิบัติธรรม แต่เป็นการปฏิบัติผิด ไม่เป็นไปเพื่อความเข้าใจขึ้นของปัญญา ในขณะที่ปฏิบัติผิดนั้น ก็เพิ่มพูนโลภะความติดข้องต้องการ และความเห็นผิดให้เพิ่มขึ้น แท้ที่จริงแล้ว การปฏิบัติธรรมเป็นการอบรมเจริญปัญญา เพื่อรู้สภาพธรรมที่ปรากฏ คือรู้นามธรรมและรูปธรรมตามความเป็นจริง
ศีลสมาธิและปัญญาที่เป็นวิวัฏฏะ
พระธรรมเป็นเรื่องละเอียดลึกซึ้ง โดยเฉพาะหนทางการดับกิเลส ดังนั้นในเรื่องของศีล สมาธิ และปัญญา ก็ต้องเข้าใจว่า คืออะไร
ศีล มีหลายอย่าง หลายระดับ ทั้งศีลที่เรามักเข้าใจกันทั่วไป คือการงดเว้นจากการทำบาป ทางกาย วาจา เป็นต้น แต่มีศีลที่ละเอียดยิ่งไปกว่านั้น ที่เป็นศีล ที่เรียกว่า อธิศีล อันเป็นศีลที่เกิดพร้อมกับ สมาธิและปัญญา
สมาธิ โดยทั่วไป ก็เข้าใจกันว่า คือการนั่งสมาธิให้สงบ แต่ในทางพระพุทธศาสนาจะใช้คำว่า อธิจิตสิกขา หรือบางครั้งใช้คำว่า สัมมาสมาธิ ที่มุ่งหมายถึง การเจริญสมถภาวนา และสมาธิที่เกิดพร้อมกับปัญญาในปัญญาขั้นวิปัสสนา
ปัญญา ในพระพุทธศาสนาก็มีหลายระดับ คือความเห็นถูก เช่น เชื่อกรรมและผลของกรรม ปัญญาขั้นการฟังการศึกษา ปัญญาขั้นสมถภาวนา และ ปัญญาขั้นวิปัสสนาภาวนา
ดังนั้น ศีล สมาธิและปัญญา ที่ไม่เป็นไปในความเข้าใจถูกในหนทางการดับกิเลส ที่ไม่ใช่ไตรสิกขา ก็เป็น ศีล สมาธิ ปัญญา ที่เป็นวัฏฏะ มีการเจริญสมถภาวนา เป็นต้น
ส่วน ศีล สมาธิ และปัญญา ที่เป็น วิวัฏฏะ คือ เป็นไปในการดับกิเลส คือการระลึกรู้ลักษณะของสภาพธรรมที่มีจริงในขณะนี้
หนทางใดก็ตาม ถ้าไม่ได้เป็นไป เพื่อความเจริญขึ้นของปัญญา ที่จะเข้าใจสภาพธรรมที่กำลังมี กำลังปรากฏในขณะนั้น ไม่ใช่หนทางที่ถูกต้อง ไม่ได้เป็นไปเพื่อออกจากทุกข์ ก็ยังอยู่ในฝั่งนี้คือ ฝั่งของสังสารวัฏฏ์ ฝั่งของกิเลส ไม่ใช่หนทางที่จะเป็นไปเพื่อดับกิเลส แต่ถ้าดำเนินตามหนทางที่ถูกต้อง คือ อริยมรรค ประกอบด้วยองค์ ๘ ประมวลแล้วก็คือ ศีล สมาธิ ปัญญา ซึ่งเริ่มด้วยความเห็นที่ถูกต้อง ก็สามารถดำเนินไปถึงฝั่งโน้น ซึ่งเป็นฝั่งของการดับกิเลสจนหมดสิ้น จึงต้องเริ่มที่ การอบรมเจริญปัญญา สะสมความเข้าใจถูกเห็นถูก ในลักษณะของสภาพธรรมที่กำลังปรากฏในขณะนี้
