เมื่อใดที่เห็นภัยของอกุศลธรรมแม้เพียงเล็กน้อยว่าเป็นโทษ ก็ย่อมมีความเห็นถูกที่จะขัดเกลาละคลายแม้อกุศลธรรมที่เพียงเล็กน้อยนั้น ดังนั้น ไม่ใช่มุ่งจะไปละโลภะ โทสะ โมหะ โดยไม่เห็นโทษเห็นภัยของอกุศลธรรมแม้เพียงเล็กๆ น้อยๆ ที่มีในวันหนึ่งๆ ทำอย่างไรจิตจึงจะสงบ ความสงบตามปกติขอให้มีเป็นเชื้อ เป็นทุนอยู่เรื่อยๆ เพื่อที่ว่าเมื่ออารมณ์หนึ่งอารมณ์ใดของสมถภาวนาปรากฏ จิตของท่านสามารถสงบและสงบมั่นคงขึ้น เพราะมีปัจจัยที่เคยอบรมความสงบในชีวิตประจำวันด้วยปัญญาที่รู้ลักษณะของความสงบ ในขณะที่จะกระทำกายหรือวาจาด้วยโลภะ…

จุดประสงค์ของการฟังพระธรรม คือ เพื่อละความเห็นผิดที่ยึดถือสภาพธรรมว่าเป็นตัวตน แล้วกุศลทั้งหลายก็จะเจริญขึ้น มิฉะนั้นแล้วก็หลอกตัวเอง ไม่รู้ก็เข้าใจว่ารู้แล้วอย่างนั้นไม่ถูกต้อง เพราะเหตุว่า ธรรม เป็นเรื่องที่ตรง อานาปานสติ อานาปานสติ คือ สติที่ระลึกรู้เป็นไปในลมหายใจ ซึ่งก็ต้องเป็นผู้ละเอียดว่า ไม่ใช่มีแต่สติเท่านั้น แต่ต้องมีปัญญาด้วย ซึ่งอานาปานสติ มีทั้งที่เป็นใน…

แต่ละคำที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัส นำไปสู่ความเข้าใจ ในความเป็นอนัตตาของสภาพธรรม คือ เป็นธรรมที่ไม่ใช่สัตว์ ไม่ใช่บุคคล ไม่ใช่ตัวตน ไม่อยู่ในอำนาจบังคับบัญชาของใครทั้งสิ้น ทุกข์ ทุกข์ เป็นสภาพธรรมที่ตั้งอยู่ไม่ได้ เป็นธรรม ที่เมื่อเกิดแล้ว ก็ต้องดับไป ไม่เที่ยง ไม่ยั่งยืน เป็นสภาพธรรมที่เกิดดับ ปราศจากความเที่ยงปราศจากความงาม และปราศจากความเป็นสัตว์…

จิตคือผู้รู้ จิตไม่ใช่ความคิด เมื่อเราเผลอไผลไปกับความคิด จนแยกไม่ออกว่า…– อะไรคือ “ความจริง” และ– อะไรคือ “สิ่งที่จิตปรุงแต่งขึ้น”จนทำให้เราวนเวียนอยู่กับความกังวลไม่รู้จบ ในชีวิตประจำวัน เรามักเชื่อสนิทใจว่าเสียงในหัวคือตัวตนของเราแต่หลวงปู่ได้ชี้ให้เห็นความจริงว่า “จิตคือผู้รู้ จิตไม่ใช่ความคิด”ความคิดเป็นเพียงสิ่งที่ผ่านเข้ามาให้เรารู้เท่านั้น เหมือนแขกที่มาเยี่ยมเยือนบ้าน แต่ไม่ใช่เจ้าของบ้าน…

สิ่งใดก็ตามที่ไม่เป็นไปตามคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่เป็นไปกับความติดข้อง ไม่ได้เป็นไปเพื่อการสละ ก็ไม่ต้องไปคล้อยตามในการกระทำอย่างนั้น ควรที่จะละทิ้ง ไม่ต้องเกรงใจในอกุศล มีเมื่อปรากฏ ขณะนี้มีสภาพธรรม มีเมื่อไหร่ เมื่อปรากฏให้รู้ กับจิต ขณะนี้เห็น เห็นอะไร สี เห็นเป็นสัตว์ บุคคล มีเมื่อไหร่ สัตว์…

ปกติในชีวิตประจำวันย่อมจะมีบ้างสำหรับการพูดในสิ่งที่ไม่จริง ซึ่งเป็นไปตามอำนาจของกิเลส ไม่อยู่ในอำนาจบังคับบัญชาของใครทั้งสิ้น แต่ก็ควรที่จะเห็นโทษของอกุศลแม้เล็กน้อย เพราะเหตุว่าอกุศลธรรมที่ได้สะสมไว้ในจิต จะเป็นเหตุให้กระทำทุจริตกรรมต่าง ๆ ได้ มุสาวาท มุสาวาท แปลว่า การกล่าวเท็จ หรือ การพูดเท็จ ซึ่งเป็นการพูดให้คลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง บุคคลผู้กล่าวให้คลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง ชื่อว่า เป็นคนพูดเท็จ…

จะต้องศึกษทุกคำ ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด้วยความเคารพอย่างยิ่ง ด้วยความจริงใจ ด้วยความตรงที่จะรู้ว่าถ้าเราขาดการไตร่ตรอง เราจะเข้าใจผิด ซึ่งเป็นการทำลายคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหมด ฉะนั้น จึงต้องศึกษาด้วยความเคารพอย่างยิ่ง จนเป็นความเข้าใจถูกเห็นถูก เป็นปัญญ ทุกขอริยสัจ โดยมากเราจะรู้ทุกข์ต่อเมื่อเราประสบกับสิ่งที่เราไม่ชอบ หรือไม่พอใจทั้งหมด เป็นต้นว่าความรู้สึกที่ไม่สบาย ขณะนั้นก็เป็นความเข้าใจที่เป็นทุกข์…

ธรรม เป็นสิ่งที่มีจริง ไม่มีใครสามารถที่จะเปลี่ยนแปลงให้เป็นอย่างอื่นได้ เพราะฉะนั้น สัจจะที่มั่นคงในความถูกต้อง ก็จะทำให้ไม่มีใครสามารถที่จะเปลี่ยนแปลงได้ จะให้ผิดมาเป็นถูกไม่ได้ แล้วสิ่งที่ถูกแล้วจะบอกว่าผิดก็ไม่ได้ นี่คือสัจจะ เพราะฉะนั้น ถ้าไม่มีความตรง ไม่มีทางที่จะรู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกขสัจจะ คำว่าทุกข์ ตามพยัญชนะ…

เราต้องแยกให้ถูกว่า ตรงไหนเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้แสดงธรรม ตรงไหนเป็นความจริงตามที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ในพระไตรปิฎก ซึ่งผู้ศึกษาพระธรรม จะต้องอ่านและพิจารณาโดยละเอียด ความเกิดขึ้นแห่งมิจฉาทิฏฐิ เหตุที่ทำให้มีความเห็นผิดนั้น ก็ต้องเริ่มจากทีละน้อย ค่อยๆ สะสมโดยไม่รู้ตัวจนมีกำลังมาก ซึ่งเกิดจากเหตุ ๒ ประการคือ การฟังธรรมที่ผิดจาก อสัตบุรุษ และ เกิดจากเหตุภายในก็คือ…

“ผู้ใด แสวงหาความสุขเพื่อตน แต่เบียดเบียนสัตว์ทั้งหลายผู้ใคร่ความสุข ด้วยท่อนไม้ ผู้นั้น ย่อมไม่ได้ความสุขในโลกหน้า, ผู้ใด แสวงหาความสุข เพื่อตน ย่อมไม่เบียดเบียนสัตว์ทั้งหลายผู้ใคร่ความสุข ด้วยท่อนไม้ ผู้นั้น ย่อมได้ความสุข ในโลกหน้า” วิหิงสา คำว่า วิหิสา (อ่านว่า วิ-หิง-สา)…