ปกติในชีวิตประจำวันย่อมจะมีบ้างสำหรับการพูดในสิ่งที่ไม่จริง ซึ่งเป็นไปตามอำนาจของกิเลส ไม่อยู่ในอำนาจบังคับบัญชาของใครทั้งสิ้น แต่ก็ควรที่จะเห็นโทษของอกุศลแม้เล็กน้อย เพราะเหตุว่าอกุศลธรรมที่ได้สะสมไว้ในจิต จะเป็นเหตุให้กระทำทุจริตกรรมต่าง ๆ ได้ มุสาวาท มุสาวาท แปลว่า การกล่าวเท็จ หรือ การพูดเท็จ ซึ่งเป็นการพูดให้คลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง บุคคลผู้กล่าวให้คลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง ชื่อว่า เป็นคนพูดเท็จ…
จะต้องศึกษทุกคำ ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ด้วยความเคารพอย่างยิ่ง ด้วยความจริงใจ ด้วยความตรงที่จะรู้ว่าถ้าเราขาดการไตร่ตรอง เราจะเข้าใจผิด ซึ่งเป็นการทำลายคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหมด ฉะนั้น จึงต้องศึกษาด้วยความเคารพอย่างยิ่ง จนเป็นความเข้าใจถูกเห็นถูก เป็นปัญญ ทุกขอริยสัจ โดยมากเราจะรู้ทุกข์ต่อเมื่อเราประสบกับสิ่งที่เราไม่ชอบ หรือไม่พอใจทั้งหมด เป็นต้นว่าความรู้สึกที่ไม่สบาย ขณะนั้นก็เป็นความเข้าใจที่เป็นทุกข์…
ธรรม เป็นสิ่งที่มีจริง ไม่มีใครสามารถที่จะเปลี่ยนแปลงให้เป็นอย่างอื่นได้ เพราะฉะนั้น สัจจะที่มั่นคงในความถูกต้อง ก็จะทำให้ไม่มีใครสามารถที่จะเปลี่ยนแปลงได้ จะให้ผิดมาเป็นถูกไม่ได้ แล้วสิ่งที่ถูกแล้วจะบอกว่าผิดก็ไม่ได้ นี่คือสัจจะ เพราะฉะนั้น ถ้าไม่มีความตรง ไม่มีทางที่จะรู้จักพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทุกขสัจจะ คำว่าทุกข์ ตามพยัญชนะ…
เราต้องแยกให้ถูกว่า ตรงไหนเป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้แสดงธรรม ตรงไหนเป็นความจริงตามที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ในพระไตรปิฎก ซึ่งผู้ศึกษาพระธรรม จะต้องอ่านและพิจารณาโดยละเอียด ความเกิดขึ้นแห่งมิจฉาทิฏฐิ เหตุที่ทำให้มีความเห็นผิดนั้น ก็ต้องเริ่มจากทีละน้อย ค่อยๆ สะสมโดยไม่รู้ตัวจนมีกำลังมาก ซึ่งเกิดจากเหตุ ๒ ประการคือ การฟังธรรมที่ผิดจาก อสัตบุรุษ และ เกิดจากเหตุภายในก็คือ…
ต้นเหตุของทุกปัญหา ก็คือ ความไม่รู้ จะแก้ได้ ก็ต่อเมื่อเป็นความรู้จริงๆ เพราะถ้าเราเข้าใจธรรม เรารู้ว่าอะไรดี อะไรชั่วจริงๆ อะไรถูกอะไรผิดจริงๆ ความรู้นั้นต่างหาก ที่จะนำชีวิตไปในทางที่ถูกต้อง ในทางที่เป็นกุศล ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น ก็ยืนหยัดในความถูกต้องในทางที่เป็นกุศลที่ดีงาม ความเข้าใจถูกเห็นถูก เป็นปัญญ…
คนที่ไม่เข้าใจธรรม มีมาก และคนที่เข้าใจธรรมผิด ก็มีมาก หนทางเดียวที่เป็นผู้ที่หวังดีต่อคนที่ไม่เข้าใจธรรมหรือเข้าใจธรรมผิด ก็คือ มีความเป็นมิตรที่จะให้สิ่งที่ถูกต้อง เพราะฉะนั้น สิ่งใดก็ตามที่ได้ศึกษาแล้ว ถูกต้อง ก็ควรที่จะให้คนอื่นได้รับฟังด้วย วัตถุ ทวาร อารมณ์ วัตถุ…
พระธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงแสดง มีหลากหลายนัย ทั้งสมมติสัจจะ และปรมัตถสัจจะ คือ สมมติสัจจะ เป็นการแสดงธรรมที่เป็นเรื่องราว สัตว์บุคคลต่างๆ ส่วนปรมัตถสัจจะ เป็นการแสดงธรรมที่กล่าวถึงแต่สภาพธรรมล้วนๆ ไม่มีสัตว์ บุคคลมีแต่จิต เจตสิก รูป และ…
ถ้าไม่มีความเข้าใจอย่างถูกต้องแล้ว ก็ไม่ใช่การปฏิบัติธรรม แต่เป็นการปฏิบัติผิด ไม่เป็นไปเพื่อความเข้าใจขึ้นของปัญญา ในขณะที่ปฏิบัติผิดนั้น ก็เพิ่มพูนโลภะความติดข้องต้องการ และความเห็นผิดให้เพิ่มขึ้น แท้ที่จริงแล้ว การปฏิบัติธรรมเป็นการอบรมเจริญปัญญา เพื่อรู้สภาพธรรมที่ปรากฏ คือรู้นามธรรมและรูปธรรมตามความเป็นจริง ศีลสมาธิและปัญญาที่เป็นวิวัฏฏะ พระธรรมเป็นเรื่องละเอียดลึกซึ้ง โดยเฉพาะหนทางการดับกิเลส ดังนั้นในเรื่องของศีล สมาธิ…
พระธรรมที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง เป็นประโยชน์เกื้อกูลสำหรับผู้ที่ได้ฟังได้ศึกษาอย่างแท้จริง ทำให้เป็นผู้มีเหตุผล ไม่ทำอะไรตามๆ กันโดยไม่ได้พิจารณาในความเป็นจริง เพราะได้อาศัยคำจริงแต่ละคำที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง ทำในสิ่งที่ถูก ละทิ้งในสิ่งผิด ไม่ส่งเสริมภิกษุอลัชชี เพื่อความดำรงมั่นแห่งพระธรรมวินัย บุคคลผู้ที่มีอัธยาศัยจริงๆ ในการที่บวชเป็นบรรพชิต ย่อมสามารถที่จะละอาคาร บ้านเรือน วงศาคณาญาติ ทรัพย์สมบัติ…