แทนคุณด้วยความดี

ได้ยินว่าใครทำดี ก็อนุโมทนาแม้ไม่รู้จักกัน นี่ก็แสดงให้เห็นว่า ไม่ต้องไปคิดตอบแทนคุณด้วยวิธีอื่น แต่ว่าแทนคุณโดยการเป็นคนดี ถ้าไม่เข้าใจพระธรรมก็ยากที่จะเป็นคนดี แต่ถ้าเข้าใจแล้วก็จะดียิ่งขึ้น

แทนคุณด้วยความดี

บุญคือคุณความดี ถ้าระลึกถึงผู้ที่จากไป แล้วทำความดี หรือแม้แต่ระลึกถึงผู้ที่ยังอยู่ คือ มารดาบิดา เป็นต้น ที่ได้ทำความดีต่อลูก เพราะฉะนั้น ลูกคนใดจะกตัญญูรู้คุณ ก็คือว่า ทำความดี ไม่ใช่ไปทำสิ่งที่ไม่เข้าใจ เช่น ไปทำบุญ เอาเงินถวายพระ แล้วอุทิศให้บุคคลที่ล่วงลับไปแล้ว โดยไม่เข้าใจว่า การถวายเงินต่อพระภิกษุ ไม่ใช่คุณความดี บางคนคิดว่าจะเป็นการส่งเสริมพระพุทธศาสนา แต่ว่าความจริงแล้ว เป็นการทำลายพระพุทธศาสนา เพราะไม่เข้าใจว่าความดีต่างหากซึ่งแต่ละคนทำ จะเป็นการตอบแทนผู้มีคุณ มารดาบิดา และบุคคลอื่นซึ่งมีคุณด้วย เขาก็หวังที่จะให้ทุกคนเป็นคนดี เพราะฉะนั้นไม่ใช่ว่าไปทำอย่างอื่น นอกจากทำความดีเมื่อไหร่ ก็เป็นการตอบแทนคุณของบุพการีเมื่อนั้น
ทดแทนคุณพ่อแม่ ก็ด้วยการเป็นคนดี พ่อแม่ทุกคนหวังให้ลูกเป็นคนดี ไม่ต้องการให้ลูกคนโจร ไม่ต้องการให้ลูกทุจริต ไม่ต้องการให้ลูกโกหก ไม่ต้องการให้ลูกทำไม่ดี เพราะฉะนั้น เมื่อจะตอบแทนคุณ ก็ทำดี ดีกว่าบวชแล้วทำไม่ดี ผิดพระวินัย เพราะฉะนั้น บวชไปไม่ได้แทนคุณ เพราะผิดพระวินัย มีรับเงินทองเป็นต้น
ถ้าเคารพรักมารดาบิดา สิ่งเดียวที่จะทำให้ท่านปลาบปลื้ม ก็คือ เป็นคนดี ถึงจะเอาอะไร ไปให้สักเท่าไหร่ แต่ความประพฤติไม่ดี ทุกอย่างไม่ดี ท่านจะมีความสุขไหม ไม่ว่าใครทั้งนั้น แม้แต่พระธรรมที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง ๔๕ พรรษา เพื่อประโยชน์กับทุกคน ก็เพื่อเขาเป็นคนดีและเข้าใจสิ่งที่มีจริง ตามความเป็นจริง
ชีวิตของแต่ละคนไม่ได้จำกัดในเรื่องของการเจริญกุศล ไม่ว่าท่านจะเป็นบุคคลใด มีกิจที่จะต้องกระทำ แต่ก็ให้เป็นไปในเรื่องของกุศลได้ ถ้าท่านยังมีมารดาบิดาที่จะต้องอุปการะ ท่านก็เป็นอุบาสก อุบาสิกาที่ขัดเกลาจิตใจของท่านด้วย แล้วก็เจริญกุศลในการที่ได้อุปการะตอบแทนพระคุณของมารดาบิดาด้วย
ผู้ที่มารดาบิดายังมีชีวิตอยู่ ก็ทราบว่าวันหนึ่งท่านก็จะต้องจากไป แต่ถ้าไม่เลี้ยงดูท่านในขณะที่ท่านยังมีชีวิตอยู่ คือ เป็นผู้ไม่เห็นคุณของมารดาบิดา เพราะฉะนั้น ผู้นั้นจะเห็นคุณของบุคคลอื่นได้อย่างไร แม้แต่ผู้ที่เป็นมารดาบิดาซึ่งเลี้ยงดูให้ทุกสิ่งทุกอย่างมา ให้ความสุขสบายมาตั้งแต่เกิด ผู้นั้นก็ยังไม่เห็นคุณ ยังไม่กตเวทีกระทำตอบแทนคุณของท่าน เพราะฉะนั้นจะคิดถึงคุณของบุคคลอื่น ก็คงยาก แม้แต่คุณของมารดาบิดา ก็ไม่เห็น
ทุกคนไม่ว่าใคร ได้ยินว่าใครทำดี ก็อนุโมทนาแม้ไม่รู้จักกัน นี่ก็แสดงให้เห็นว่า ไม่ต้องไปคิดตอบแทนคุณด้วยวิธีอื่น แต่ว่าแทนคุณโดยการเป็นคนดี แต่ถ้าไม่เข้าใจพระธรรมก็ยากที่จะเป็นคนดี แต่ถ้าเข้าใจแล้วก็จะดียิ่งขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การแทนคุณที่ประเสริฐ ก็คือว่า สามารถเข้าใจพระธรรม และทำให้คนอื่นได้เข้าใจด้วย เพราะเหตุว่า เพราะไม่เข้าใจพระธรรม ไม่เข้าใจความจริง จึงมีการกระทำทุจริต และเป็นคนไม่ดี แต่ว่าถ้ามีความเข้าใจพระธรรมเพิ่มขึ้น ความดีก็เพิ่มขึ้น นั่นแหละเป็นบุญ (ความดี) ซึ่งคนอื่นรู้ก็อนุโมทนา (ชื่นชมยินดี) ในสิ่งที่เป็นบุญที่กระทำ
การได้เกิดมามีโอกาสได้ฟังพระธรรมศึกษาพระธรรมอบรมเจริญปัญญา คือความเข้าใจถูกเห็นถูก อันเป็นเหตุที่จะนำมาซึ่งความเจริญในกุศลธรรมทุกประการ เพราะปัญญานำไปในกิจทั้งปวงที่ดีงาม อุปการะเกื้อกูลให้คุณความดีเจริญขึ้น เป็นคนดีขึ้น และเพื่อขัดเกลาละคลายกิเลสที่สะสมมามากในสังสารวัฏฏ์ นั่นคือ ชีวิตที่ดำเนินไปด้วยปัญญา และคุณความดี และการแทนคุณในพระศาสนา ประการหนึ่งคือ การเคารพอย่างยิ่งใน พระพุทธ พระธรรมวินัย และพระสงฆ์ มีการไม่ถวายเงินแก่พระภิกษุ เป็นต้น.