ถ้าบุคคลพึงทำกรรมอันลามกคราวเดียว ควรพิจารณาในขณะนั้นแหละว่า กรรมนี้ไม่สมควร เป็นกรรมหยาบ ดังนี้แล้ว ก็ไม่ควรทำบาปกรรมนั้นบ่อย ๆ พึงบรรเทาเสีย ไม่ควรทำแม้ซึ่งความพอใจ หรือความชอบใจในบาปกรรมนั้นซึ่งจะพึงเกิดขึ้นเลย เพราะว่า ความสั่งสม คือความพอกพูนซึ่งบาป เป็นเหตุให้เกิดทุกข์ ย่อมนำแต่ทุกข์มาให้ ทั้งในโลกนี้ ทั้งในโลกหน้า
ต้นเหตุให้เกิดทุกข์
พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า “ถ้าบุรุษพึงทำบาป ไซร้, ก็ไม่ควรทำบาปนั้นบ่อยๆ, ไม่ควรทำความพอใจในบาปนั้น, เพราะว่า ความสั่งสมบาป เป็นเหตุให้เกิดทุกข์”
ชีวิต ส่วนหนึ่งเป็นผลของกรรมที่ได้กระทำแล้ว ทำให้มีการเห็น การได้ยิน การได้กลิ่น การลิ้มรส การรู้สิ่งที่กระทบสัมผัสต่างๆ ทั้งดีบ้างไม่ดีบ้าง โดยที่ไม่สามารถที่จะรู้ได้ว่า เป็นผลของกรรมใด จะให้ผลในขณะใด เพราะเหตุว่า อกุศลกรรม และกุศลกรรมที่ทำไว้แล้ว เป็นปัจจัยให้มีการเห็น การได้ยิน การได้กลิ่น การลิ้มรส การรู้สิ่งที่กระทบสัมผัสทางกาย ถึงเวลาที่มีเหตุมีปัจจัยที่ควร ผลนั้นก็เกิดขึ้น โดยที่ไม่มีใครสามารถที่จะยับยั้งได้ และชีวิตอีกส่วนหนึ่ง ก็คือการสะสมเหตุ คือกรรมที่ดีบ้างไม่ดีบ้าง ตามแต่ละบุคคล
ถ้าคิดถึงชีวิตประจำวันของแต่ละคน ซึ่งต้องมีความทุกข์เกิดขึ้น ก็ให้ทราบว่า ต้องมีเหตุที่ได้กระทำแล้ว และตราบใดที่มีชีวิตอยู่ในสังสารวัฏฏ์ อกุศลกรรมที่ได้กระทำแล้ว ก็จะทำให้อกุศลวิบากจิตเกิด เห็นสิ่งที่ไม่ดีทางตา ได้ยินเสียงที่ไม่ดีทางหู ได้กลิ่นที่ไม่ดีทางจมูก ลิ้มรสที่ไม่ดีทางลิ้น กระทบสัมผัสสิ่งที่ไม่สบายทางกาย โดยที่ไม่มีใครสามารถที่จะยับยั้งได้
ไม่ว่าจะเป็นกุศลกรรม หรืออกุศลกรรม ก็เก็บสะสมอยู่ที่จิตทุกๆ ขณะ ไม่มีทางที่จะหายสูญไปได้ ดังนั้นไม่ว่าจะทำกรรมอะไรมา กุศลกรรม หรือ อกุศลกรรม ก็จะสะสมอยู่ในจิต เมื่อมีเหตุปัจจัยพร้อม ก็จะส่งผลทันที หนีไม่พ้นการได้รับผลของกรรมที่ได้กระทำมาแล้ว ซึ่งใครๆ ก็ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ผู้ที่ประพฤติทุจริต กระทำอกุศลกรรมประการต่างๆ ย่อมได้รับผลที่ไม่ดี ในทางตรงกันข้าม ผู้ที่ประพฤติสุจริต กระทำกุศลกรรม สะสมความดีประการต่างๆ เมื่อความดีให้ผล ย่อมทำให้ได้รับสิ่งที่ดี น่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ กุศลธรรม ไม่ทำให้เดือดร้อนในภายหลังเลยแม้แต่น้อย
การทำอกุศลกรรม เป็นเหตุนำมาซึ่งความทุกข์ความไม่สบายใจอีกมากมาย ถึงคราวที่อกุศลกรรมให้ผล ก็ให้ผลเป็นผลที่ไม่ดีเท่านั้น เพราะฉะนั้นแล้ว ควรที่จะได้พิจารณาว่า ไม่ควรทำอกุศลกรรมใดๆ เลยทั้งสิ้น เพราะขณะใดก็ตามที่ทำอกุศลกรรม ขณะนั้นกำลังทำทางให้ตนเองไปสู่ที่ต่ำ คือ อบายภูมิ แต่สิ่งที่ควรทำ ควรสะสมนั้น ต้องเป็นความดีทุกประการเท่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือการฟังพระธรรมศึกษาพระธรรม อบรมเจริญปัญญา สะสมความเข้าใจถูกเห็นถูก เป็นปกติในชีวิตประจำวัน.
