บางคนเกิดมามีความสะดวกสบาย มีความสุขสบายมาก มีฐานะ มีทรัพย์สมบัติ แต่ว่าเต็มไปด้วยโลภะ โทสะ โมหะ เพราะฉะนั้นเป็นผู้ที่สว่างมา แต่ว่ามืดไป เพราะเหตุว่าไม่ได้ขัดเกลากิเลส ไม่ว่าจะได้รูป ได้เสียง ได้กลิ่น ได้รส ก็เป็นที่ตั้งของความยินดีพอใจที่เป็นอกุศล
ความประมาท
ความ ประมาทและไม่ประมาท ก็ไม่พ้นจากจิตและเจตสิก คำว่าประมาท คือ ขณะที่ไม่มีสติ หรือ ขณะที่เป็นอกุศล ชื่อว่า ประมาทเพราะปราศจากสติ เมื่อไม่สติก็เป็นอกุศลธรรม แต่ไม่ใช่ประมาท คือ เดินไปไม่ระวัง ข้ามถนนไม่ระวังเลยประมาท หรือ ทำการงาน ไม่คิดถึงอนาคต จึงชื่อประมาทอันนี้ไม่ใช่ ส่วนไม่ประมาท คือ มีสติ คือ เป็นกุศลจิตในขณะนั้น หรือ ขณะที่ปัญญาเกิดรู้ความจริงที่เป็นวิปัสสนา ชื่อว่า ไม่ประมาท
ดังนั้น ความประมาท จึงหมายถึง จิตที่เป็นอกุศลจิต ที่มีอกุศลเจตสิกเกิดร่วมด้วย เช่น อหิริกะ อโนตัปปะเจตสิก อุทธัจจะเจตสิกเจตสิก โมหะเจตสิก เป็นต้น
ความประมาทเป็นหนทางแห่งความตาย คือผู้ที่ไม่ทำความดี ไม่อบรมเจริญปัญญาเป็นหนทางแห่งความตาย คือ จะต้องตายไม่มีที่สิ้นสึุด ความประมาท คือ การทำอกุศลกรรม ไม่อบรมปัญญา ก็ต้องตายตลอดไป ก็เป็นหนทางแห่งความตาย
ความไม่ประมาท เป็นหนทางแห่งความไม่ตาย คือ ผู้ที่ทำกุศล โดยเฉพาะอบรมปัญญาเพื่อดับกิเลส เป็นหนทางที่จะไม่เกิดอีกเพราะดับเหตุแห่งการเกิด คือกิเลส จึงไม่ตาย คือไม่ต้องเกิดอีกนั่นเอง แต่ไมได้หมายความว่า ผู้ที่ทำกุศล อบรมปัญญาจะไม่ตาย ต้องตายแน่ แต่ย่อมถึงความไม่ตายได้ในอนาคต ด้วยการอบรมความไม่ประมาท คือ กุศล บารมีต่างๆ และ สติปัฏฐาน ความไม่ประมาทที่เป็นการเจริญอบรมปัญญา จนถึงการดับกิเลส ถึงการไม่เกิดย่อมเป็นหนทางแห่งความไม่ตาย
เมื่อเป็นผู้ที่ไม่ประมาท เห็นประโยชน์ของการที่จะได้เข้าใจธรรมและทางเดียวที่จะเข้าใจได้จริงๆ คือตราบใดที่ยังมีชีวิตอยู่ แล้วมีโอกาสได้ฟังได้ศึกษาพระธรรม สิ่งที่ประเสริฐที่สุดคือการได้เข้าใจพระธรรม มิฉะนั้นแล้วจะไปได้ยินพระธรรมเมื่อไหร่อีก ก็ไม่สามารถที่จะรู้ได้ ถ้าไปเกิดเป็นสุนัข เป็นแมว แล้วก็ไม่มีโอกาสเลยที่สามารถจะฟังแล้วก็เข้าใจได้ เพราะฉะนั้น ความไม่ประมาทก็คือเป็นโอกาสที่จะได้เข้าใจธรรม ควรที่จะได้ฟังพิจารณาไตร่ตรองเป็นการสะสมความเห็นถูกความเข้าใจถูก ในขณะนี้
ชีวิตมีความตายเป็นที่สุด ไม่วันใดก็วันหนึ่ง และไม่รู้เวลาเลยว่า วันไหน และเมื่อไหร่ โอกาสที่เกิดเป็นมนุษย์ยาก โอกาสได้พบพระธรรม ได้ฟังพระธรรมก็หายาก ชีวิตที่เหลือน้อย ควรใช้เวลาที่มีค่า แสวงหาสิ่งที่ประเสริฐ เมื่อพิจาณาด้วยปัญญา ถึงความเป็นไปในชีวิตว่าเป็นของน้อย ย่อมจะเป็นผู้ไม่ประมาทในการศึกษาพระธรรม ฟังพระธรรมมากขึ้น โดยที่ไม่ปล่อยมือจากพระธรรมไป.
