ความเจริญจริงๆ ต้องเป็นความเจริญของจิต ซึ่งมีปัญญา เริ่มเข้าใจธรรมที่กำลังปรากฏตามความเป็นจริง จะกล่าวก็ได้ว่า ความเจริญคือปัญญา ความรู้ถูกความเห็นถูก เพราะว่า ถ้าไม่มีความรู้ถูก ความเห็นถูก ความไม่รู้ก็เจริญ
ความเจริญที่แท้จริง
เมื่อพูดถึงความเจริญ คนส่วนใหญ่ก็คิดถึงความเจริญด้านวัตถุ แต่ว่าใจเป็นอย่างไร ที่กำลังเดือดร้อน และก็จะเดือดร้อนต่อไปอีก ก็เพราะจิตใจเจริญหรือเปล่า หรือว่าไม่มีความเจริญเพราะไม่มีความเข้าใจในสิ่งที่ถูกต้อง และเป็นจริง ด้วยเหตุนี้ การแก้ปัญหาต่างๆ ไม่ใช่แก้ด้วยอย่างอื่น แต่แก้ด้วยสภาพของจิต ซึ่งได้ฟังพระธรรมศึกษาพระธรรม และมีความเข้าใจ ซึ่งจะเกื้อกูล อุปการะให้คิด และทำ ในสิ่งที่ถูกต้องยิ่งขึ้น
เราเกิดมาสิ่งที่สำคัญที่สุดในชีวิตคืออะไร บางคนก็อาจจะตอบกันไปคนละอย่าง แต่สำหรับคนที่ได้ยินคำว่า “พุทธศาสนา” และก็ได้สะสมความเห็นถูกที่เห็นประโยชน์สูงสุดในชีวิต เพราะว่าทุกคนเกิดแล้วต้องตาย สิ่งที่คิดว่าได้มาแล้วทั้งหมดทุกวัน แม้แต่เมื่อวานนี้ เดี๋ยวนี้อยู่ที่ไหน ความสุขเมื่อวานนี้อยู่ที่ไหน เรื่องสนุก อาหาร หรือว่า ลาภยศก็ตามแต่ จะติดตามไปถึงโลกหน้าได้ไหม เพราะฉะนั้น จริงๆแล้วในหนึ่งชาติที่เกิดมาเป็นมนุษย์ได้อะไร แต่ถ้าไม่ได้ฟังคำสอน จะไม่รู้คุณค่าเลยว่า สิ่งที่มีค่าเหนือสิ่งอื่นใด ก็คือ ปัญญา ความเห็นถูก ความเข้าใจถูก ซึ่งบุคคลอื่นที่ไม่ใช่พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ไม่สามารถที่จะแสดงให้บุคคลอื่นเกิดความรู้ความเข้าใจในสิ่งที่มีจริงๆที่กำลังปรากฏเป็นแต่ละขณะในชีวิตนี้ได้เลย
เมื่อเห็นประโยชน์อย่างนี้ ทุกคนก็คงจะมีความมั่นคงที่จะรู้ว่า สิ่งที่สำคัญที่สุดในชีวิต ไม่ใช่ลาภซึ่งเสื่อมได้ ไม่ใช่ยศซึ่งเสื่อมได้ ไม่ใช่สรรเสริญ ไม่ใช่สุข ซึ่งเป็นสิ่งประจำโลก ซึ่งทุกคนก็ได้รู้ได้เห็นด้วยตัวเอง เพราะฉะนั้นสิ่งซึ่งประเสริฐกว่านั้นก็คือ การที่ได้มีโอกาสได้ฟังพระธรรม ได้เข้าใจพระธรรม และก็สมกับเป็นผู้นับถือในพระพุทธศาสนา คือในคำสอนของผู้ทรงตรัสรู้เป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ว่าธรรมไม่ใช่เรื่อง ฟังวันเดียว ไม่ใช่เรื่องสองสามวัน แต่เป็นเรื่องที่จะต้องฟังต้องศึกษาตลอดชีวิต ถ้าเห็นประโยชน์ จะรู้ว่าขาดธรรมไม่ได้ เพราะเหตุว่าถึงแม้ว่าสิ่งอื่นจะเกิดขึ้นและหมดไป แต่ความรู้ความเข้าใจซึ่งเริ่มเกิดขึ้น และก็มีความสนใจที่จะรู้ต่อไป จะเจริญขึ้น
ดังนั้นความเจริญจริงๆ ต้องเป็นความเจริญของจิต ซึ่งมีปัญญา เริ่มเข้าใจธรรมที่กำลังปรากฏตามความเป็นจริง จะกล่าวก็ได้ว่า ความเจริญคือปัญญา ความรู้ถูกความเห็นถูก เพราะว่า ถ้าไม่มีความรู้ถูกความเห็นถูก ความไม่รู้ก็เจริญ.
